INFOdoradca+ Informacje o zawodach - Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej


INFOdoradca+ Informacje o zawodach

to materiały zawierające przede wszystkim: opis zawodu, opis kompetencji zawodowych, odniesienie do sytuacji zawodu na rynku pracy i możliwości doskonalenia zawodowego, a także możliwości zatrudnienia osób niepełnosprawnych w zawodzie.

Opisy zawodów powstają w ramach projektu „Rozwijanie, uzupełnienie i aktualizacja informacji o zawodach oraz jej upowszechnienie za pomocą nowoczesnych narzędzi komunikacji – INFODORADCA+". Projekt jest współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego, Program Operacyjny Wiedza Edukacja Rozwój, Oś priorytetowa II Efektywne polityki publiczne dla rynku pracy, gospodarki i edukacji, Działanie 2.4 Modernizacja publicznych i niepublicznych służb zatrudnienia oraz lepsze dostosowanie ich do potrzeb rynku pracy.

Więcej informacji o projekcie na stronie infodoradca.edu.pl
Lista 1000 zawodów opisywanych w projekcie INFODORADCA+

INFOdoradca+ Informacje o zawodach

Arteterapeuta

Kod: 323013

2. Opis zawodu

Arteterapeuta to zawód polegający na terapeutycznym oddziaływaniu na pacjenta/podopiecznego poprzez wykorzystanie różnych technik artystycznego wyrazu. Arteterapia, czyli leczenie przez sztukę, pomaga w poprawie funkcjonowania osobom mającym problemy natury emocjonalnej, fizycznej lub umysłowej.

Opis pracy

Arteterapeuta poprzez przygotowaną terapię pomaga pacjentowi/podopiecznemu w poradzeniu sobie z jego emocjami i problemami. W pracy wykorzystuje techniki plastyczne (np. malarstwo, grafikę, rzeźbę), techniki relaksacyjne, w tym muzykę i taniec, a także inne, np. bajkoterapię 2, biblioterapię 3.

W arteterapii nie jest istotny efekt końcowy pracy, czyli dzieło artystyczne, ale proces twórczy, który prowadzi do osiągnięcia celu terapeutycznego. Arteterapię można zastosować pomocniczo w wielu dziedzinach, np. w medycynie, psychologii, pedagogice, a także rekreacji i edukacji.

Arteterapia rozwija w podopiecznym kreatywność, poprawia jakość życia i stymuluje zachowania pozytywne. Działania arteterapeutyczne mogą także pełnić funkcję pomocniczą przy fizykoterapii (np. przy przykurczach dłoni stosuje się techniki działań z masami plastycznymi i gliną – rzeźbę).

Sposoby wykonywania pracy

Praca arteterapeuty polega m.in. na:

  • diagnozowaniu podopiecznego z zaburzeniami emocjonalnymi, nerwicami i innymi zaburzeniami / problemami poprzez obserwację procesu twórczego, w którym pacjent / podopieczny uczestniczy,
  • analizowaniu diagnoz dokonanych przez innych specjalistów, takich jak: lekarz, logopeda, pedagog, psycholog, psychoterapeuta, nauczyciel (karty wywiadu, indywidualne programy edukacyjne dla uczniów) pod kątem doboru do terapii odpowiednich technik artystycznego wyrazu,
  • opracowywaniu planu zajęć arteterapeutycznych oraz zasad współpracy z podopiecznym i jego rodziną,
  • stosowaniu różnych technik: teatralnych, sztuk wizualnych, fotografoterapii, filmoterapii itp.,
  • współpracy z zespołem interdyscyplinarnym w zakresie pomocy w diagnozie stanu pacjenta / podopiecznego,
  • wydawaniu opinii o podopiecznym oraz o przebiegu procesu arteterapii,
  • opracowywaniu i weryfikacji narzędzia badawczego do diagnozy arteterapeutycznej,
  • prowadzeniu obserwacji arteterapeutycznej pacjenta / podopiecznego,
  • prowadzeniu poradnictwa z zakresu arteterapii dla pacjentów / podopiecznych,
  • prowadzeniu poradnictwa z zakresu arteterapii dla rodzin pacjentów / podopiecznych,
  • prowadzeniu edukacji arteterapeutycznej dla podopiecznych i ich rodzin,
  • stosowaniu różnych technik: plastycznych, muzykoterapeutycznych 5, choreoterapeutycznych 4, bajkoterapeutycznych, aromaterapeutycznych 1 w celu uzyskania zamierzonego efektu arteterapeutycznego,
  • określaniu okresu stosowania arteterapii i jej etapów, przebiegu oraz wykorzystywanych metod i technik arteterapeutycznych,
  • realizowaniu indywidualnej lub grupowej arteterapii,
  • prowadzeniu dokumentacji podopiecznego na potrzeby placówki i innych specjalistów.

Więcej szczegółowych informacji znajduje się w sekcjach: 3.1. Zadania zawodowe oraz 3.2, 3.3, 3.4 i 3.5. Kompetencje zawodowe.

Warunki pracy

Miejsce i system czasu pracy arteterapeuty uzależnione są od specyfiki instytucji prowadzącej arteterapię.

Arteterapeuta wykonuje pracę najczęściej w pomieszczeniu zamkniętym. Może pracować w: sali, klasie, gabinecie czy innych pomieszczeniach. Czasami podejmuje działania poza budynkiem, na świeżym powietrzu, w plenerze. W pracy w pomieszczeniach najczęściej korzysta ze sztucznego oświetlenia.

Arteterapeuta wykonuje obowiązki zawodowe w pozycji siedzącej, stojącej, często pracuje w ruchu. Podczas wykorzystywania takich form artystycznego wyrazu jak choreoterapia, taniec czy drama, może przybierać różne inne pozycje, jak klęczenie czy leżenie.

Czas pracy arteterapeuty jest zależny od placówki, w której pracuje. W szkole będą to godziny lekcyjne. W szpitalach, więzieniach zajęcia terapeutyczne opierają się na ustalonym wcześniej harmonogramie spotkań z pacjentami / podopiecznymi.

Więcej informacji znajduje się w sekcji: 4.1. Możliwości podjęcia pracy w zawodzie.

Wykorzystywane maszyny i narzędzia pracy

Arteterapeuta w działalności zawodowej wykorzystuje m.in.:

  • materiały plastyczne (np. farby, kredki, papier kolorowy, klej, nożyczki, plastelinę, glinę),
  • sprzęty umożliwiające pracę różnymi technikami plastycznymi (np. sztalugi, rysownice, stoły rzeźbiarskie, narzędzia do grafiki),
  • sprzęt umożliwiający odtwarzanie nagrań,
  • sprzęt i atrybuty do działań teatralnych i choreograficznych (np. chusty, wstążki, kostiumy),
  • komputer umożliwiający przygotowanie zajęć, prowadzenie dokumentacji, korzystanie z internetu.

Organizacja pracy

Praca arteterapeuty jest jednozmianowa, a jej specyfika zależna jest od miejsca pracy. W placówkach szkolnych wymiar czasu pracy określa ustawa Karta Nauczyciela. W prywatnej instytucji lub firmie wymiar pracy wynosi 40 godzin tygodniowo; może to być mniejszy wymiar w przypadku umowy cywilno-prawnej.

Arteterapeuta prowadzący jednoosobową działalność gospodarczą jest w stanie samodzielnie organizować sobie czas pracy. Może pracować w nienormowanym czasie, także w dni ustawowo wolne od pracy.

Arteterapeuta może pracować indywidualnie lub zespołowo, współtworząc zespół specjalistów. Terapia odbywać się może w grupie lub z pojedynczym uczestnikiem.

W zależności od instytucji, w której jest zatrudniony, arteterapeutę obowiązuje obieg dokumentów pacjenta / podopiecznego (z przełożonymi lub psychologiem, lekarzem prowadzącym).

Praca arteterapeuty jest nierutynowa, wymaga indywidualnego podejścia, kreatywności i zdolności rozwiązywania problemów.

Zagrożenia mające wpływ na bezpieczeństwo pracy człowieka

Arteterapeuta jest narażony m.in. na:

  • stres wynikający z odpowiedzialności za zdrowie i bezpieczeństwo podopiecznych oraz za efekty prowadzonej terapii,
  • alergie związane ze stosowaniem materiałów plastycznych i środków czyszczących,
  • hałas wynikający ze specyfiki prowadzonych zajęć albo miejsca pracy (np. szkoła),
  • choroby wzroku, np. w związku z niewłaściwym oświetleniem sal,
  • schorzenia układu kostno-stawowego.

Wymagania psychofizyczne

Dla pracownika wykonującego zawód arteterapeuta ważne są:

w kategorii wymagań fizycznych

  • sprawność układu kostno-stawowego,
  • sprawność zmysłu dotyku,
  • sprawność narządów równowagi,
  • sprawność narządu wzroku,
  • sprawność narządu słuchu;

w kategorii sprawności sensomotorycznych

  • koordynacja wzrokowo-ruchowa,
  • ostrość wzroku,
  • ostrość słuchu,
  • spostrzegawczość,
  • zmysł równowagi,
  • czucie dotykowe,
  • zręczność rąk,
  • zręczność palców;

w kategorii sprawności i zdolności

  • zdolność koncentracji uwagi,
  • podzielność uwagi,
  • dobra pamięć,
  • zdolność do nawiązywania kontaktu z ludźmi,
  • łatwość wypowiadania się w mowie i piśmie,
  • zdolność do podejmowania szybkich i trafnych decyzji,
  • wyobraźnia i myślenie twórcze,
  • zdolność do współdziałania,
  • łatwość przerzucania się z jednej czynności na drugą,
  • zdolność do autoprezentacji,
  • uzdolnienia organizacyjne,
  • uzdolnienia artystyczne;

w kategorii cech osobowościowych

  • rzetelność oraz dokładność,
  • odpowiedzialność,
  • samodzielność,
  • samokontrola,
  • gotowość do pracy indywidualnej,
  • cierpliwość,
  • odporność emocjonalna,
  • inicjatywność,
  • odporność emocjonalna,
  • odporność na działanie pod presją czasu,
  • odpowiedzialność za innych,
  • empatia,
  • szacunek do godności człowieka,
  • serdeczność,
  • tolerancyjność,
  • ekspresyjność,
  • asertywność,
  • kreatywność i otwartość,
  • kontrolowanie własnych emocji,
  • radzenie sobie ze stresem.

Więcej informacji znajduje się w sekcjach: 3.6. Kompetencje społeczne; 3.7. Profil kompetencji kluczowych dla zawodu.

Wymagania zdrowotne

Do pracy w zawodzie arteterapeuta wymagana jest dobra ogólna wydolność fizyczna, prawidłowy wzrok i słuch, sprawność zmysłu dotyku i równowagi. Pod względem wydatku energetycznego praca w tym zawodzie należy do prac lekkich. W pracy występują również obciążenia umysłowe, związane np. ze skupieniem na problemach pacjenta / podopiecznego, podejmowaniem decyzji, radzeniem sobie ze stresem.

Przeciwwskazaniami do podjęcia pracy w zawodzie arteterapeuta są m.in.:

  • wady wzroku i słuchu w stopniu uniemożliwiającym korekcję,
  • zaburzenia głosu i mowy,
  • schorzenia układu kostno-stawowego,
  • alergie kontaktowe,
  • zaburzenia równowagi oraz epilepsja,
  • niestabilność emocjonalna,
  • niektóre choroby psychiczne.

WAŻNE:

O stanie zdrowia i ewentualnych przeciwwskazaniach do wykonywania zawodu orzeka lekarz medycyny pracy.

Więcej informacji znajduje się w sekcji: 4.4. Możliwości zatrudnienia osób niepełnosprawnych w zawodzie.

Wykształcenie niezbędne do podjęcia pracy w zawodzie

Obecnie (2019 r.) do podjęcia pracy w zawodzie arteterapeuta wystarczające jest wykształcenie co najmniej na poziomie średnim, np. w zawodzie pokrewnym (szkolnym) terapeuta zajęciowy.

Jednakże większe szanse na zatrudnienie mają osoby z wykształceniem wyższym I/II stopnia lub ukończonymi studiami podyplomowymi, związanymi z arteterapią.

Tytuły zawodowe, kwalifikacje i uprawnienia niezbędne/preferowane do podjęcia pracy w zawodzie

Podjęcie pracy w zawodzie arteterapeuta ułatwia posiadanie:

  • dyplomu ukończenia studiów licencjackich, magisterskich lub podyplomowych z zakresu arteterapii,
  • dyplomu potwierdzającego kwalifikacje zawodowe w zawodzie pokrewnym terapeuta zajęciowy w zakresie kwalifikacji MS.09 Świadczenie usług w zakresie terapii zajęciowej, uzyskanego po zdaniu egzaminu organizowanego przez Okręgowe Komisje Egzaminacyjne,
  • certyfikatów potwierdzających kompetencje przydatne do wykonywania powierzonych zadań,
  • suplementu Europass do dyplomu (w języku polskim i angielskim), wydawanego na prośbę zainteresowanego przez Okręgowe Komisje Egzaminacyjne,
  • certyfikatów potwierdzających kompetencje przydatne do wykonywania usług arteterapii.

Dodatkowym atutem przy zatrudnieniu arteterapeuty może być m.in.:

  • dyplom ukończenia studiów I lub II stopnia z zakresu pedagogiki, psychologii, muzyki, sztuk plastycznych, bibliotekoznawstwa,
  • świadectwo ukończenia liceum plastycznego czy szkoły muzycznej,
  • posiadanie udokumentowanej znajomości języka obcego (preferowany język angielski, co najmniej na poziomie B1).

Więcej informacji znajduje się w sekcji: 4.2. Instytucje oferujące kształcenie, szkolenie i/lub potwierdzanie kompetencji w ramach zawodu.

Możliwości rozwoju zawodowego i awansu

Osoba pracująca w zawodzie arteterapeuta ma możliwość rozwoju zawodowego i rozszerzania kompetencji poprzez:

  • uczestniczenie w branżowych szkoleniach, konferencjach, jak również warsztatach dotyczących technik pracy arteterapeuty,
  • kontynuację edukacji na studiach I/II stopnia oraz studiach podyplomowych na kierunku arteterapia lub np. muzykoterapia, choreoterapia, terapia zajęciowa, biblioterapia, drama.

W miarę zdobywania wiedzy i doświadczenia zawodowego arteterapeuta może m.in.:

  • podjąć pracę w zawodzie pokrewnym,
  • podjąć pracę na stanowisku np. wykładowcy na uczelni wyższej,
  • otworzyć własny gabinet arteterapii,
  • publikować artykuły w prasie zawodowej lub na portalach internetowych, np. prowadząc profesjonalny blog.

Możliwości potwierdzania kompetencji

Obecnie (2019 r.) w zawodzie arteterapeuta nie ma możliwości potwierdzenia kompetencji zawodowych w systemie edukacji formalnej i pozaformalnej.

Kompetencje przydatne do wykonywania zawodu arteterapeuta można potwierdzić (odpowiednimi dokumentami) po ukończeniu:

  • kwalifikacyjnego kursu zawodowego w zakresie kwalifikacji MS.09 Świadczenie usług w zakresie terapii zajęciowej, ujętego w podstawie programowej dla zawodu pokrewnego terapeuta zajęciowy i zdając egzamin przed Okręgową Komisją Egzaminacyjną,
  • studiów (I/ II stopnia lub podyplomowych) z zakresu arteterapii,
  • specjalistycznych szkoleń branżowych i warsztatów, np. z zakresu arteterapii czy muzykoterapii.

Więcej informacji można uzyskać w Bazie Usług Rozwojowych https://uslugirozwojowe.parp.gov.pl oraz Zintegrowanym Rejestrze Kwalifikacji https://rejestr.kwalifikacje.gov.pl

Osoba zatrudniona w zawodzie arteterapeuta może rozszerzać swoje kompetencje zawodowe w zawodach pokrewnych:

Nazwa zawodu pokrewnego

zgodnie z Klasyfikacją zawodów i specjalności

Kod zawodu

Nauczyciel plastyki

233017

Nauczyciel plastyki w szkole podstawowej

234114

Muzykoterapeuta

323008

Terapeuta zajęciowyS

325907

Partnerzy

Na skróty

 Przejdź na górę