INFOdoradca+ Informacje o zawodach - Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej


INFOdoradca+ Informacje o zawodach

to materiały zawierające przede wszystkim: opis zawodu, opis kompetencji zawodowych, odniesienie do sytuacji zawodu na rynku pracy i możliwości doskonalenia zawodowego, a także możliwości zatrudnienia osób niepełnosprawnych w zawodzie.

Opisy zawodów powstają w ramach projektu „Rozwijanie, uzupełnienie i aktualizacja informacji o zawodach oraz jej upowszechnienie za pomocą nowoczesnych narzędzi komunikacji – INFODORADCA+". Projekt jest współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego, Program Operacyjny Wiedza Edukacja Rozwój, Oś priorytetowa II Efektywne polityki publiczne dla rynku pracy, gospodarki i edukacji, Działanie 2.4 Modernizacja publicznych i niepublicznych służb zatrudnienia oraz lepsze dostosowanie ich do potrzeb rynku pracy.

Więcej informacji o projekcie na stronie infodoradca.edu.pl
Lista 1000 zawodów opisywanych w projekcie INFODORADCA+

INFOdoradca+ Informacje o zawodach

Audytor środowiskowy

Kod: 213301

2. Opis zawodu

Audytor 5 środowiskowy przeprowadza ocenę, czy środowisko jest chronione zgodnie z prawem i obowiązującymi normami/wytycznymi, tj. weryfikuje spełnienie przez audytowaną instytucję przyjętych kryteriów audytu środowiskowego 2.

Opis pracy

Audytor środowiskowy jest zawodem o charakterze eksperckim. W ramach audytu środowiskowego audytor:

  • analizuje procesy (w tym technologiczne) pod kątem czynników ryzyka środowiskowego i istotnych oddziaływań na środowisko (istniejących i potencjalnych),
  • przeprowadza analizę istniejącej w audytowanej jednostce dokumentacji dotyczącej korzystania ze środowiska oraz decyzji administracyjnych,
  • przeprowadza analizę wykonywanych przez jednostkę obowiązków pomiarowych z zakresu ochrony środowiska i ich zgodności z wymaganiami ujętymi w decyzjach środowiskowych oraz przepisach,
  • przeprowadza analizę zarządzania gospodarką odpadami oraz ocenę ryzyka zanieczyszczeń środowiska wodno-gruntowego,
  • weryfikuje spełnienie obowiązków sprawozdawczych związanych z emisją zanieczyszczeń do powietrza, wytwarzaniem odpadów itp.

Zakres pracy audytora środowiskowego może być bardzo różny. Zależy on od celów i kryteriów danego audytu oraz od audytowanej instytucji – jej wielkości, różnorodności prowadzonych procesów, zakresu obowiązków środowiskowych. Zakres audytu środowiskowego może obejmować zagadnienia związane z różnymi oddziaływaniami środowiskowymi, np. z gospodarką odpadami, gospodarką wodno-ściekową, środowiskiem wodno-gruntowym, emisjami do powietrza, hałasem.

Audytor środowiskowy wykonuje audyty w oparciu o normy ISO 19011 16 (a w przypadku jednostek certyfikujących – również z uwzględnieniem normy ISO 17021 17), wymagania prawne w zakresie ochrony środowiska lub o inne wytyczne opracowane na potrzeby programów i instytucji prowadzących działalność proekologiczną (np. ISO 14001 15, EMAS 13, Czystsza Produkcja 10).

Audyt może być częściowy (obejmować wybrane aspekty środowiskowe 1) lub całościowy (obejmować wszystkie aspekty środowiskowe). Kryterium audytu stanowi spełnienie określonych wymagań, ustalonych przez zamawiającego audyt.

Stosownie do posiadanych kompetencji, a w niektórych przypadkach również do wymaganych uprawnień, audytor środowiskowy może prowadzić:

  • audyty wewnętrzne 3 – na wewnętrzne potrzeby danej organizacji,
  • audyty zewnętrzne 4 – np. na zlecenie kontrahenta lub na potrzeby certyfikacji systemów zarządzania 27.

Audyt może być wykonywany przez:

  • zespół audytujący 32 – w skład którego wchodzi audytor wiodący 6 (koordynujący audyt), audytorzy oraz ewentualnie eksperci techniczni 14 zapewniający kompetencje branżowe zespołu,
  • jednego audytora, który w takim przypadku wykonuje wszystkie mające zastosowanie obowiązki audytora wiodącego.

Efektem pracy audytora najczęściej jest raport dla zamawiającego audyt (raport z audytu 24).

Audyt środowiskowy stanowi bardzo ważne narzędzie nadzoru nad zagadnieniami ochrony środowiska i służy realizacji oceny ekologicznej na poziomie jednostki organizacyjnej.

WAŻNE:

W odniesieniu do opisywanego zawodu funkcjonują równolegle dwa określenia – audytor (wyraz polski) oraz auditor (wyraz zapożyczony m.in. na potrzeby polskiej wersji norm ISO, dotyczących systemów zarządzania). W niniejszym opracowaniu przyjęto wersję „audytor”, jednak w powszechnym użyciu występuje również druga z wymienionych powyżej form (obie z nich można traktować zatem jako synonimy). Podobna uwaga dotyczy słów „audyt” oraz „audit”.

Sposoby wykonywania pracy

Praca audytora środowiskowego związana jest z konkretnymi korzyściami dla jednostki organizacyjnej: ułatwia przeprowadzenie przeglądu działań w zakresie jej oddziaływań na środowisko, zgodności z wymaganiami prawnymi oraz innymi wymaganiami, stanowiącymi kryteria audytu 19. Może także pomóc w zidentyfikowaniu miejsc potencjalnej redukcji kosztów oraz w rozpoznaniu obszarów problemowych w organizacji.

Audytor środowiskowy w swojej pracy stosuje metody, techniki i procedury związane m.in. ze:

  • sprawdzaniem spełnienia zobowiązań audytowanego w zakresie wymagań prawnych oraz wewnętrznych regulacji audytowanej jednostki,
  • sprawdzeniem spełnienia zobowiązań zawartych w polityce środowiskowej 22 przedsiębiorstwa,
  • sprawdzaniem, czy działalność przedsiębiorstw oraz różnego typu instytucji jest zgodna z normami w zakresie ochrony środowiska (stosownie do przyjętych kryteriów audytu),
  • badaniem dokumentacji środowiskowej, z uwzględnieniem realizacji programów działań środowiskowych 23,
  • sprawdzaniem osobistym (naocznym) spełniania wymagań w odniesieniu do kryteriów audytu (wizja lokalna na terenie audytowanego – budynki, place, magazyny itp. – w szczególności w zakresie procesów, których dotyczą wymagania prawne i które potencjalnie najbardziej oddziałują na środowisko lub są związane z możliwością wystąpienia awarii środowiskowej),
  • prowadzeniem rozmów/dialogu z kierownictwem audytowanej jednostki organizacyjnej oraz jej pracownikami, które pozwalają zdobyć dodatkowe informacje oraz uzyskać możliwie najpełniejszy obraz funkcjonowania tej jednostki,
  • identyfikowaniem i określaniem, jakie wymagania audytowana jednostka spełnia, a które należy zrealizować lub poprawić,
  • sporządzaniem obiektywnego protokołu/raportu z przebiegu audytu środowiskowego wraz z wnioskami i ewentualnymi zaleceniami dotyczącymi możliwości doskonalenia.

W protokole/raporcie powinny być wyszczególnione zagadnienia będące przedmiotem audytu środowiskowego, mocne i słabe strony audytowanego 7 oraz stwierdzone nieprawidłowości.

Audytor środowiskowy w raporcie z audytu popiera swoje spostrzeżenia możliwymi do zweryfikowania dowodami z audytu 11 zebranymi metodą wywiadów, obserwacji, analizy dokumentów.

Więcej szczegółowych informacji znajduje się w sekcjach: 3.1. Zadania zawodowe oraz 3.2. i 3.3. Kompetencje zawodowe.

Warunki pracy

Audytor środowiskowy wykonuje swoją pracę zarówno w biurze (np. praca biurowa przy sporządzaniu raportów z audytu), jak i w terenie (np. prowadzenie audytu w budynkach, halach produkcyjnych, w terenie otwartym). Praca audytora, szczególnie prowadzącego audyty zewnętrzne, wymaga częstych podróży służbowych.

Jeśli w audycie uczestniczy kilku audytorów, organizacją i koordynacją prac zajmuje się audytor wiodący.

Audytor środowiskowy może być zatrudniony w:

  • przedsiębiorstwach produkcyjnych i usługowych dowolnej branży (w tym również doradczych i certyfikujących),
  • jednostkach administracji państwowej,
  • organizacjach pozarządowych,
  • jednostkach badawczych, rozwojowych, naukowych itp.

Więcej informacji znajduje się w sekcji: 4.1. Możliwości podjęcia pracy w zawodzie.

Wykorzystywane maszyny i narzędzia pracy

Audytor środowiskowy wykorzystuje w swojej pracy przede wszystkim typowe urządzenia biurowe (drukarka, skaner, faks, telefon) oraz komputer ze standardowym oprogramowaniem umożliwiającym:

  • przygotowanie raportów/sprawozdań, zbieranie materiałów niezbędnych do planowania i przygotowania pracy,
  • przeglądanie zasobów Internetu, wysyłanie i odbieranie poczty elektronicznej,
  • ewentualnie korzystanie z komunikatorów pozwalających na prowadzenie rozmów on-line.

Do dokumentowania wybranych dowodów z audytu może wykorzystywać też aparat fotograficzny (obecnie zwykle wbudowany w urządzenie mobilne).

Organizacja pracy

Audytor środowiskowy wewnętrzny wykonuje swoje zadania zawodowe w ramach obowiązującego go wymiaru czasu pracy – zgodnie z umową z zatrudniającym lub zleceniodawcą, stosownie do zakresu obowiązków. Pracuje zazwyczaj w systemie jedno-, rzadko w dwuzmianowym, w stałych godzinach pracy.

W przypadku audytora środowiskowego zewnętrznego czas pracy uzależniony jest od formy zatrudnienia, liczby zleceń, zakresu pracy koniecznego do przygotowania się audytora do poszczególnych audytów oraz czasu przeznaczonego na wykonanie poszczególnych audytów. Jeśli praca jest wykonywana na zlecenie – godziny pracy są zależne od potrzeb danej jednostki organizacyjnej.

Osoby zatrudnione w tym zawodzie mogą pracować:

  • indywidualnie – zwykle samodzielnie organizując własną pracę,
  • zespołowo – wówczas za organizację audytu jest odpowiedzialny audytor wiodący.

Zagrożenia mające wpływ na bezpieczeństwo pracy człowieka

Audytora środowiskowego dotyczą specyficzne zagrożenia występujące podczas prowadzenia audytów na halach produkcyjnych, w pobliżu realizowanych procesów lub świadczonych usług w audytowanej jednostce organizacyjnej (informację o tych zagrożeniach można uzyskać od pracowników służby BHP). Mogą to być np.:

  • hałas,
  • emisje,
  • wysokie lub niskie temperatury,
  • promieniowanie,
  • działanie substancji chemicznych, w tym niebezpiecznych,
  • zagrożenie wybuchem,
  • odory,
  • maszyny i urządzenia w ruchu,
  • itp.

Zagrożenia związane z poruszaniem się po budynkach to poślizgnięcia na mokrej powierzchni – możliwość stłuczenia, złamania itp.

Natomiast typowe zagrożenia dla audytora środowiskowego związane z pracą biurową (przy monitorze komputera) to np. pogorszenie wzroku, obciążenia kręgosłupa. Z kolei zagrożenia wynikające z konieczności podróżowania to:

  • wypadki komunikacyjne,
  • hałas,
  • wibracje,
  • emisja spalin.

WAŻNE:

Audytor środowiskowy narażony jest na stres wywołany terminowością wykonywanych audytów i raportowania ich wyników, ryzykiem utraty niezależności, konfliktami z audytowanym.

Wymagania psychofizyczne

Dla pracownika wykonującego zawód audytor środowiskowy ważne są:

w kategorii wymagań fizycznych

  • sprawność układu mięśniowo-szkieletowego,
  • sprawność układu oddechowego,
  • sprawność narządu wzroku,
  • sprawność narządu słuchu,
  • sprawność zmysłu węchu;

w kategorii sprawności sensomotorycznych

  • koordynacja wzrokowo-ruchowa,
  • ostrość wzroku i słuchu,
  • spostrzegawczość,
  • szybki refleks,
  • powonienie;

w kategorii sprawności i zdolności

  • zdolność koncentracji uwagi,
  • podzielność uwagi,
  • rozumowanie logiczne,
  • dobra pamięć,
  • łatwość wypowiadania się w mowie i piśmie,
  • zdolność zrozumiałego formułowania myśli w rozmowach oraz w raportach z audytów,
  • gotowość do pracy w nieprzyjemnych warunkach środowiskowych (np. różnice temperatur, odory itp.);

w kategorii cech osobowościowych

  • bezstronność,
  • nieuleganie bezkrytycznie wpływom,
  • odporność emocjonalna,
  • skrupulatność, dociekliwość i spostrzegawczość,
  • rzetelność oraz dokładność,
  • dobra organizacja pracy własnej i zespołu,
  • zdolność podejmowania szybkich i trafnych decyzji,
  • zdolność rozwiązywania konfliktów,
  • wysoka samodyscyplina, samokontrola,
  • otwartość na alternatywne pomysły i punkty widzenia.

WAŻNE:

Niezwykle ważny w pracy audytora środowiskowego jest obiektywizm i wiarygodność w działaniu oraz wypowiedziach. Powinna go cechować umiejętność dyplomacji, poszanowanie kultury audytowanego zarówno w wymiarze kultury organizacji, jak i zatrudnionych w niej osób.

Więcej informacji znajduje się w sekcjach: 3.4. Kompetencje społeczne; 3.5. Profil kompetencji kluczowych dla zawodu.

Wymagania zdrowotne

Ze względu na charakter i zakres obowiązków, praca w zawodzie audytora środowiskowego związana jest z przemieszczaniem (biuro, hale produkcyjne, pomieszczenia magazynowe). Wymagany jest zatem dobry wzrok (w przypadku wad wzroku niezbędne są okulary korekcyjne), słuch, powonienie, sprawność zmysłu dotyku.

Nie ma istotnych przeszkód, aby zawód ten był wykonywany przez osoby z niepełnosprawnością z wyłączeniem:

  • 01-U upośledzenie umysłowe,
  • 02-P choroby psychiczne,
  • 03-L zaburzenia głosu, mowy i choroby słuchu

oraz znacznej niesprawności:

  • 04-O choroby narządu wzroku,
  • 05-R upośledzenie narządu ruchu.

Pracodawca, organizując pracę audytora środowiskowego, powinien uwzględnić posiadane przez osobę niepełnosprawną dysfunkcje (np. osoba niepełnosprawna ruchowo może prowadzić audyty, o ile stopień jej niepełnosprawności pozwala na swobodne przemieszczanie się, a teren i/lub budynki w obszarze audytu są przystosowane do potrzeb osób o tego rodzaju niepełnosprawności).

WAŻNE:

O stanie zdrowia i ewentualnych przeciwwskazaniach do wykonywania zawodu orzeka lekarz medycyny pracy.

Więcej informacji znajduje się w sekcji: 4.4. Możliwości zatrudnienia osób niepełnosprawnych w zawodzie.

Wykształcenie niezbędne do podjęcia pracy w zawodzie

Do podjęcia pracy w zawodzie audytora środowiskowego wymagane jest wykształcenie wyższe co najmniej I stopnia. Najlepsze przygotowanie do pracy w zawodzie powinny dać następujące kierunki studiów: ochrona środowiska, inżynieria środowiska, a także studia podyplomowe dotyczące zarządzania środowiskowego 31 lub audytów środowiskowych. Dobre podstawy powinny zapewnić też inne kierunki obejmujące zajęcia z zakresu zarządzania środowiskowego, audytowania, wymagań prawnych dotyczących ochrony środowiska. Korzystne jest posiadanie wiedzy interdyscyplinarnej, łączącej kilka z wymienionych wyżej dziedzin.

WAŻNE:

Uprawnienia do prowadzenia audytów zewnętrznych dają zwykle dodatkowe kursy organizowane przez jednostki certyfikujące.

Tytuły zawodowe, kwalifikacje i uprawnienia niezbędne/preferowane do podjęcia pracy w zawodzie

Niezbędny do podjęcia pracy w zawodzie audytor środowiskowy jest dyplom ukończenia studiów kierunkowych co najmniej I stopnia.

  • Jeśli program ukończonych studiów nie obejmował tematyki planowania i prowadzenia audytów środowiskowych, zaleca się dodatkowe szkolenie przyszłego audytora – albo przez audytorów zatrudnionych w danej instytucji, albo w instytucjach zewnętrznych.
  • Kompetencje audytora środowiskowego potwierdzane mogą być certyfikatami:
  • audytora systemu zarządzania środowiskowego 28,
  • audytora wewnętrznego systemu zarządzania środowiskowego,
  • audytora wewnętrznego zintegrowanego systemu zarządzania 33,
  • audytora systemu zarządzania środowiskowego firmy certyfikującej,
  • eksperta/rzeczoznawcy czystszej produkcji.

Do wykonywania audytów zewnętrznych zazwyczaj uprawnia – stosownie do danego rodzaju audytu – pozytywnie zdany egzamin kończący szkolenie organizowane przez akredytowane jednostki certyfikujące 18 personel lub organizowane przez jednostki prowadzące programy proekologiczne, zgodnie z przyjętymi w ich ramach zasadami.

Kompetencje zdobyte w toku edukacji formalnej (na studiach) oraz zdobywane w toku edukacji pozaformalnej (szkolenia, kursy) wymagają uzupełnienia o umiejętności praktyczne i wiedzę uzyskaną w procesie samokształcenia, adekwatną do nowych i często zmieniających się przepisów prawnych i norm oraz specyfiki audytowanych instytucji.

WAŻNE:

Zawód audytora środowiskowego wymaga ustawicznego podnoszenia kwalifikacji zawodowych. Audytor powinien stale śledzić zmiany wymagań prawnych i standardów/wytycznych w zakresie ochrony środowiska dotyczących prowadzonych przez niego audytów, a także uczestniczyć w doskonalących szkoleniach i kursach z zakresu ochrony środowiska, w tym najnowszych zmian wymagań prawnych.

Więcej informacji znajduje się w sekcji: 4.2. Instytucje oferujące kształcenie, szkolenie i/lub potwierdzanie kompetencji w ramach zawodu.

Możliwości rozwoju zawodowego i awansu

W rozwoju zawodowym audytora środowiskowego występuje zwykle kilka etapów, które wiążą się z doświadczeniem zawodowym:

  • audytor obserwator lub audytor szkolący się pod nadzorem starszego stażem audytora wiodącego,
  • audytor przeprowadzający audyty samodzielne lub wchodzący w skład zespołów audytujących,
  • audytor wiodący posiadający (oprócz doświadczenia w prowadzeniu audytów oraz wiedzy w zakresie ochrony środowiska) umiejętność współdziałania, dobrej organizacji pracy własnej i zespołu.

Posiadając wiedzę i doświadczenie zawodowe w obszarze ochrony środowiska oraz zarządzania środowiskowego, audytor środowiskowy może podjąć pracę:

  • w zawodzie specjalista ochrony środowiska lub w innych zawodach pokrewnych,
  • jako audytor w ramach programu czystszej produkcji, po uzupełnieniu kompetencji (ekspert/rzeczoznawca ds. czystszej produkcji),
  • jako weryfikator systemu EMAS (z ang. Eco-Management and Audit Scheme), po uzupełnieniu kompetencji.

Możliwe stopnie awansu zawodowego w przedsiębiorstwie to np.:

  • kierownik działu ochrony środowiska,
  • pełnomocnik ds. systemu zarządzania środowiskowego,
  • pełnomocnik ds. zintegrowanego systemu zarządzania (po uzupełnieniu kompetencji w zakresie wymaganym przez dany system, np. zarządzania jakością).

Posiadając wiedzę i doświadczenie w prowadzeniu audytów systemów zarządzania środowiskowego, audytor może również, po uzupełnieniu wiedzy w odpowiednim zakresie tematycznym (np. jakość, BHP), podjąć pracę jako:

  • audytor systemu zarządzania jakością,
  • audytor systemu zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy,
  • audytor zintegrowanego systemu zarządzania.

Audytor może dodatkowo podjąć pracę jako konsultant/doradca w dziedzinie, w której prowadzi audyty, nie może jednak doradzać jednostkom organizacyjnym, w których prowadzi audyty.

WAŻNE:

Zaleca się, aby audytor środowiskowy przed samodzielnym podjęciem swoich zadań zdobył doświadczenie zawodowe w audytowaniu i/lub w branży, którą będzie audytował. W przypadku braku specjalistycznej wiedzy branżowej powinien korzystać z pomocy eksperta technicznego.

Możliwości potwierdzania kompetencji

Podstawy dla kompetencji w zawodzie audytor środowiskowy dają dyplomy ukończenia kierunkowych studiów co najmniej I stopnia z zakresu ochrony środowiska lub dziedzin pokrewnych. Kompetencje audytora w jednoznaczny sposób potwierdzają certyfikaty i zaświadczenia zdobywane w toku edukacji pozaformalnej tj. kursy i szkolenia z zakresu audytowania (np. systemów zarządzania środowiskowego), organizowane przez stowarzyszenia branżowe oraz instytucje szkoleniowe i jednostki certyfikujące.

Więcej informacji można uzyskać w Bazie Usług Rozwojowych https://uslugirozwojowe.parp.gov.pl oraz Zintegrowanym Rejestrze Kwalifikacji https://rejestr.kwalifikacje.gov.pl

Osoba zatrudniona w zawodzie audytor środowiskowy może rozszerzać swoje kompetencje zawodowe w zawodach pokrewnych:

Nazwa zawodu pokrewnego

zgodnie z Klasyfikacją zawodów i specjalności

Kod zawodu

Specjalista ochrony środowiska

213303

Inspektor ochrony środowiska

325504

Strażnik ochrony przyrody/środowiska

325507

Partnerzy

Na skróty

 Przejdź na górę